Pumplróža
prawa za wobrazy: MDR/Diana Fryčec-Grimmigowa

"Mi róžička je zakćěła....”

Štóž so za černiki, "róže" hori, wjeseli so nětko w dnjach do prěnjeho zmjerzka, na kwětki, kotraž lětsa druhi raz kćěja. A hdyž njedaće kćenjam černikow cyle překćěć, móžeće sej z tutych słódnu brěčku do nazymy nadźěłać.

Pumplróža
prawa za wobrazy: MDR/Diana Fryčec-Grimmigowa

Nazymske kćenja do brěčki

Recept: Brěčka z róžowych kćenjow

přidawki:

5 horsćow kćeni
2 l wody
50 g citronoweje kisaliny
3-5 koleskow apelsiny
2 kg cokora

Herstellung Rosensirup
prawa za wobrazy: MDR/Diana Fritsche

Wotšćipajće sej wukćěte kćenja černikow. Po tutych dešćikotych dnjach je jich dosć a nadosć. Prošu nic překćěte - ale wukćěte! Najrjeńše su kćenja, kiž su dwaj, tři dnjej kćěli. Wšitko změšeć. 24 maximalnje 48 hodźinow stejo wostajić (w chłódźaku). Přecydźić. Wšo zawarić a do blešow zleć.
(Brěčka dźerži so něhdźe 4 měsacy)

 Haptykarska róža

Słódka a aromatiska wóń haptykarskeje róže słuša k najwoblubowanišim wónjam lubowarjow róžow. A wona kwětka słuša tež k najstaršim róžam po cyłym swěće. Jeje mjeno dósta wona hižo w dawnych časach, dokelž wužiwaše so jako hojenska rostlina. Hižo w 13.lětstotku su ludźo jeje łopjena žnjeli, tute sušili a z nimi wikowali. Pisa so, zo nadeńdźechu róžu něhdy w jednej z romskich zahrodow.

Rosen
prawa za wobrazy: IMAGO

Haptykarska róža ma połnapjelnjene kćěnje, jeje wóń pak je přemóžaca. Wony černik hodźi so do žałbow předźěłać, kiž su přećiwo zahorjenju na koži a wona da ranam lěpje wotžić. Byrnjež je koža rozkwěkana, je róžowa žałba dobry lěk.

Insekty a róže

“Štó dha je černikam cyłe łopjena wotžrał?” Kak husćo sće snano hižo sami tak zdychnyli? Wězo je to  mjerzace, hdyž njejsu kćěnja abo łopjena hižo perfektne a bjeze škodow. Je pak wam wědomje, zo zežiwi so wjac hač 120 družinow insektow wot černika “róže”? Kak piše basnik Wilhem Busch? “Žadyn černičk bjeze wšički!”

Škódniki na róžach njejsu stajnje škódne
prawa za wobrazy: MDR/Diana Fryčec-Grimmigowa

Fachowcy tuž doporućeja, zwěrjeće žiwjenje na kwětkach jako cyłk spóznać. Nikomu njebudźe so poradźić, wšo njetrěbne wutupić. Hdyž wužiwaće sylne chemiske srědki, potom snano haj. Ale štó to hižo w swojej zahrodźe chce. Dobra móžnosć je, škódniki z přirodnymi njepřećelemi ze zahrody wuhnać. Božemu słónčku, Kolebacej muše abo pawkam na přikład małe, zelene abo čorne wšě wosebje słodźa. Postarajće so tuž w swojej zahrodźe wo suchi blak, na kotrymž móža so pomocnicy zasydlić zo bychu wam w boju přećiwo škódnikam cyle sami pod pažu přimnyli.

posledni raz aktualizowane: 26. požnjenca 2017, 08:36 hodź.