14.07.2020 | 05:00 Uhr Nawoda Ludoweho nakładnistwa Domowina, Cyž: “Serbska rěč dyrbi do digitalneho dochadźeć”

Wotrostł w Serbach, spěwar metal-band, pozdźišo wuwiwar strategije za zwičnjenje prěnjeho e-readera za Sony – dźensa chce Syman Pětr Cyž Ludowe nakładnistwo Domowina do noweje ery wjesć. Rozmołwa wo jeho planach a jeho lubosći k serbskej rěči.

Simon Peter Ziesch ist neuer Verlagschef
Syman Pětr Cyž je nowy nawoda Ludoweho nakładnistwa Domowina. Bildrechte: MDR/Hanka Šěnec

Knježe Cyžo, wot spočatka junija nawjedujeće nětko nakładnistwo. Što su Waše najwažniše cile?

W přichodnych lětach dyrbimy digitalnu změnu zmištrować. Dyrbimy globalnje a digitalnje wustupować, přetož naše serbskorěčne cilowe skupiny su po wšěm swěće rozbrojene. Nastupa to tež dźěłowe wašnje a wašnje myslenja w nakładnistwje samym. E-booki sami na přikład to njedosahaja. Dyrbimy so mjez druhim prašeć: kak komunikujemy internje, kak zwonka, kotru software wužiwamy? Kotre kanale social-media so nam hodźa, našim cilowym skupinam, kiž młodźinu a starych wopřija? Při tym je wažne, zo wostanjemy dynamiscy: Mysliće na Facebook. Kajki młodostny jón hišće wužiwa? Dźensa posłužuje so młoda cilowa skupina skerje Instagrama abo TikToka. Tuchwilu rěču ze sobudźěłaćerkami a sobudźěłaćerjemi, sym při tym, strategiju wuwić.

Hesło digitalizacija: Na Wašej internetowej stronje sym widźała, zo eksistuje jenož horstka e-bookow. To je spočatk dalokeho puća, abo?

Sorbisches E-Book
App "Serbski towaršny spěwnik" na serbskich spěwnych wječorkach młodźiny falować njesmě. Bildrechte: MDR/Hanka Šěnec

W Němskej čita so maksimalnje 20 procentow knihow jako e-book. To rěka: e-book njewoznamjenja digitalizacija. E-book je digitalny produkt, ale z nim samym njedocpěješ digitalnu orientaciju na wikach. Ta mjenujcy woznamjenja, digitalne potrjeby zwěsćić a posłužować. Tam dźe wo prašenje: Kak móžemy Serbow w swěće w jich aktualnym žiwjenskim wašnju docpěć a pohnuwać, nic jenož němske wobsahi wužiwać. Jenož tak móže serbšćina tež přežiwić – wona dyrbi do digitalneho dochadźeć.

Kotre zadźěwki při tym dawaja?

Chceš-li zajimawe digitalne poskitki měć, trjebaš wotpowědnych ludźi, kiž tole přesadźić zamóža. A tu storčimy na hranicy. Smy mały lud z wobmjezowaym poolom dorosta. W IT-sektoru so tuchwilu po cyłym swěće „war for talents“ (serbsce: wójna wo talenty – dla pobrachowacych fachowcow– přispomnjenje redakcije) wjedźe. My jako małe nakładnistwo so tu wubědźujemy ze swětowymi koncernami.

Generelnje da so hospodarski wuspěch nowych produktow na přehladnych serbskich wikach jenož ćežko posudźować. Cilowa skupina je přemałka. Kóšty za wuwiće nowych poskitkow porno tomu jara wysoke. Jeničce korektne zwobraznjenje serbskeje rěče z jeje wosebitosćemi a wosebitymi znamješkami je žno na polu techniki wužadanje.

Kak wupada pola dorostowych awtorow. Kak ćežko je, nowe młode talenty namakać, kiž serbsce pisaja?

Wězo, to je hižo z demografiskich přičin wužadanje. Tež młodźi Serbja wotrostu z wěstej němskej a tež jendźelskej rěčnej dominancu. Na polu serbskich medialnych poskitkow mamy deficity. Skićamy z wubědźowanjom dorostowych awtorow jednu móžnosć, wudwamy antologije młodych awtorkow a awtorow. Dorostowej awtoraj staj na přikład Měrćin Wjenk a Jill-Francis Ketlicojc.

Što Was wosobinsce ze serbšćinu zwjaza?

Skrótka: je to moja maćeršćina a lubuju ju. Bě moja jenička rěč, doniž w žłobika němsce njenawuknych.

Před lětami běch gitarist a spěwach w jednej metal-band – teksty běchu zdźěla tež lubosćinske wuznaće na serbšćinu – tež hdyž rěkaše band „Awful Noise“.

Naju dźowce stej w Berlinje wotrostłoj. A zamóchmoj jimaj tam tutu rěč sobu na puć dać. Serbske dźěćace knihi słušachu to k tomu. Nětko chodźitej tule do serbskeje šule, wotrosćetej dwurěčnje a to je wulka šanza.

Zo by so naša rěč tež němskej wjetšinje zbližiła, wuwiwach w mojej předchadźacej firmje (Marketingowa agentura z Berlina, přispomnjenje redakcije.) sobu za imagowu kampanju němskorěčny onlinowy magacin wo serbskej rěči: "Sorbisch? Na klar." Serbsce? Nó wězo. so prawidłownje aktualizuje. Sym jara hordy na to. Wobjednaja so aktualne temy, serbske žiwjenje, rěč, prominentni…

Sće dołho zwonka Łužicy bydlił. Njezabudźeš potom to tamne?

Haj, rěč so wuwiwa. Sym 20 lět dołho zdaleny wot Łužicy bydlił a dźěłał. Druhdy běch na wopyće a nawuknych při tym nowy serbski přełožk, na přikład za smartphony. „Šmóratko“ so pomału přesadźi, njejewi pak so hišće w słowniku. Po mojim měnjenju rjane wopisowanje.

Rěčeć ženje njejsym wotwuknył, jeničce při pisanju druhdy tróšku dlěje přemysluju. Tam maš někotre wosebitosće, na kotrež so zaso dopomnić dyrbju.

Móžeće ad hoc waš najlubši rěčny wobrot prajić, kiž němsce w tej formje njedawa?

"Wutroba ma husto ćeše njesć hač chribjet." Mi pak so tež lubi: "Ptačka, kiž rano dočasa hwizda, wječor kóčka zežerje."

Simon Peter Ziesch im Gespräch mit zwei Kolleginnen
Nowe wobličo na čole nakładnistwa: Cyž w rozmołwje z koleginami. Bildrechte: MDR/Hanka Šěnec

Što móžeš serbsce lěpje zwuraznić hač němsce?

Principielnje dyrbju prajić, zo zda so mi serbšćina bóle pregnantna. Němske přełožki serbskich tekstow su husto wo něšto dlěše. Serbšćina je kompaktniša a móžu swoje začuća serbsce lěpje zwuraznić, to zawěsće za swójsku maćeršćinu stajnje płaći.

Lěćo so bliži a z tym prózdniny. Kotru knihu z Wašeho nakładnistwa byšće němskim čitarjam doporučił a čehodla?

Najznaćiši serbski spisowaćel je Jurij Brězan. W swojim romanje „Krabat“ so złožuje na serbsku baju wo Krabaće a wjedźe ju do moderneho swěta. Naročny roman z třomi runinami powědanja, do kotrychž móžeš so w dowolu podać.

Quelle: MDR/st

Serbski temowy tydźeń sćelaka MDR wot 9. do 18. julija 2020

Mehr aus der Region Bautzen

Ein Gebäude an einer Straße, Schriftzug Karaseck-Museum. 1 min
Bildrechte: MITTELDEUTSCHER RUNDFUNK

Das Karasek-Museum in Seifhennersdorf ist umfassend saniert worden. Nun lädt es wieder zum Besuch ein.

So 02.08.2020 17:35Uhr 00:27 min

https://www.mdr.de/sachsen/bautzen/goerlitz-weisswasser-zittau/video-karasek-museum-seifhennersdorf-oberlausitz100.html

Rechte: MITTELDEUTSCHER RUNDFUNK

Video

Mehr aus Sachsen