Před 75 lětami kónc wójny

W tutych aprylskich dnjach budźe tomu 75 lět, zo so wójna na kónc chileše. Hišće je tež we Serbach tójšto časowych swědkow, kotřiž běchu tehdy "stari" dosć, wědomje sćěhować, što so stawa a kotřiž su dźensa hišće tak "fit", zo so na jednotliwe podawki jara nadrobnje dopominaja.

Kućankec kubło w Ralbicach
prawa za wobrazy: Serbski institut/Jurij Kubaš

Z dwěmaj, kotrajž staj jako dźěsći domiznu w tehdyšej Němskej, dźensnišej Pólskej, wopušćić dyrbjałoj, je so Monika Gerdesowa rozmołwjała. Swoje dožiwjenja staj jej Józef Šwon a Hilda Kućankowa dowěriłoj.

Jedyn z nich je profesor Helmut Faska, kiž je nalěćo 1945 dožiwił doma, we Wuježku pod Ćornobóhom. Monika Gerdesowa wo jeho dožiwjenjach.

Faska 3 mjeń.
prawa za wobrazy: MDR/Matej Wenke

Jako so před 75 lětami druha swětowa wójna ke kóncej chileše, bu w Bukecach naraz šula zawrjena. Wona bu mjenujcy na lacaret přetworjena. Profesor Helmut Faska, tehdy 13-lětny pachoł, so hišće derje na to dopomina.

MDR SACHSEN - Das Sachsenradio wu 21.04.2020 07:12hodź. 02:57 mjeń.

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-1379142.html

prawa MITTELDEUTSCHER RUNDFUNK

awdio

Na wone dny a tydźenje so derje hišće dopomina na přikład tež Mikławš Krawc. Wón bě tehdy 9-lětny hólc - dźensa je jemu 84 lět.

General Omar Bradley und General Terry de la Mesa Allen studieren eine Karte. 3 mjeń.
prawa za wobrazy: imago/Leemage

Mikławš Krawc je w Sernjanach wotrostł. A wo swojich dožiwjenjach tehdy tam je Monice Gerdesowej powědał.

srj 22.04.2020 05:38hodź. 02:57 mjeń.

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-1379682.html

prawa MITTELDEUTSCHER RUNDFUNK

awdio

Hańžu Šołćina, rodźena Liznarjec, pochadźaca z Łušća. Mnohim je drje znata jako dołholětna wučerka na Chróšćanskej šuli.

Bomber im 2. Weltkrieg 3 mjeń.
prawa za wobrazy: MITTELDEUTSCHER RUNDFUNK

Jedna z časowych swědkow je mjeztym 92-lětna Hańža Šołćina z Chrósćic. Pochadźa z Łušća a jej bě tehdy, w aprylu 1945, 17 lět. Monice Gerdesowej je wo swojich dožiwjenjach powědała.

štw 23.04.2020 06:48hodź. 03:24 mjeń.

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/podcast/podcast-dorosceni/audio-1381210.html

prawa MITTELDEUTSCHER RUNDFUNK

awdio

Poslednje boje kónc wójny we Łužicy a što to za wobydlerjow rěkaše. Tole je dožiwił tehdy tež, jako čiły a zwědawy 10-lětny pachoł Jurij Nuk z Wutołčic. Mjeztym 85-lětny, pozdźiši docent na wučerskim wustawje a mnohim znaty jako wutrajny běhar so hišće přewšo žiwje na wone dny w aprylu 1945 dopomina. Monice Gerdesowej je wo tym powědał.

Heinrich (Axel Griesau) schließt sich einem Flüchtlingstreck an. 3 mjeń.
Heinrich (Axel Griesau) schließt sich einem Flüchtlingstreck an. prawa za wobrazy: MDR/DEFA-Stiftung/Waltraut Pathenheimer

Serial Kónc wójny Jurij Nuk

Jurij Nuk

Poslednje boje kónc wójny we Łužicy je dožiwił tehdy tež, jako čiły a zwědawy 10-lětny pachoł Jurij Nuk z Wutołčic.

pj 24.04.2020 05:38hodź. 03:27 mjeń.

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-1382318.html

prawa MITTELDEUTSCHER RUNDFUNK

awdio

Kelko bědy a kelko woporow sej kónc wójny hišće raz žadaše! Na woběmaj bokomaj - a na kóncu wězo tež doma we Łužicy. W našim serialu su so hižo někotři dopominali. Jednu nuzu smy hač dotal jenož skrótka naspomnili: Znjewužiwane, wumocowane holcy a žony...

Maria Knopp 3 mjeń.
prawa za wobrazy: MDR/Monika Gerdes

Serial: Kónc wójny Marja Knopowa

Marja Knopowa

Znjewužiwane a wumocowane holcy a žony kónc wójny. 91-lětna Marja Knopowa z Chrósćic móže mjeztym wo tehdyšich nazhonjenjach w swójbje a wokolinje rěčeć. Monika Gerdesowa je ju wopytała.

pj 24.04.2020 06:41hodź. 03:21 mjeń.

https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/aktualne-prinoski/audio-1382320.html

prawa MITTELDEUTSCHER RUNDFUNK

awdio

Poslednje wójnske dny kónc apryla, spočatk meje 1945, dožiwi Monika Kilankowa, tehdy 6 lět stara, doma w Starej Cyhelnicy. Fronta bě hač do Zejic, Chrósćic, nimale hač do Stareje Cyhelnicy přišła, granaty wrjeskachu a lětadła howrjachu, dopomni so dźensa 82 lětna.

Truppen der Roten Armee ziehen in Ostpreußen ein 7 mjeń.
prawa za wobrazy: imago/ITAR-TASS

Matej Dźisławk je so z dalšej swědku časa rozmołwjał. Wona běše tehdom dźewjeć lět a je z maćerju w Delnjej Šleskej kónc wójny dožiwiła.

Frau auf Sofa 3 mjeń.
prawa za wobrazy: MDR/Matej Zieschwauck