Myto Cisinskeho, Medaille
prawa za wobrazy: MDR/Roman Nuk

Spěchowanske myto k Mytu Ćišinskeho 2019

Spěchowanske myto k Mytu Ćišinskeho 2019 spožći so lětsa redakciji młodźinskeho RADIJA SATKULA MDR – Serbskeho rozhłosa. Tule namakaće lawdaciju.

Myto Cisinskeho, Medaille
prawa za wobrazy: MDR/Roman Nuk

Lubi Satkularjo, česćeni čłonojo kuratorija Myta Ćišinskeho, česćeny direktoro Krajneho sćelaka MDR Sakska, knježe Virolijo

Spěchowanske myto k Mytu Ćišinskeho 2019

spožći so teamej młodźinskeho RADIJA SATKULA MDR – Serbskeho rozhłosa.

Wot apryla 1999 wusyła Serbski rozhłós sćelaka MDR wosebity hornjoserbski wječorny program za młodźinu. Mjeztym ma tydźenske młodźinske wusyłanje z mjenom RADIJO SATKULA krute městno w programje Serbskeho rozhłosa. Wot 7. meje 2001 je wusyłanje – wot spočatnje jedneje – na dwě hodźinje rozšěrjene a runočasnje tež w Delnjej Łužicy słyšeć, kóždu póndźelu wječor wot 8mich do 10ćich.

Młodźi Serbja, šulerjo, wučomnicy a studenća tute wusyłanja sami přihotuja, wuhotuja a moderěruja. Přerěznje liči młodźinska redakcija dźesać do 15 ludźi. Nazhonići redaktorojo Budyskeho studija, kaž Tomaš Faska (wosebje w spočatnych lětach), Andreja Chěžcyna a Handrij Špitank jich při tym z radu a pokiwami podpěruja.

Chcu so nětko najprjedy raz na mały ekskurs do serbskich medijowych stawiznow podać: We wosomdźesatych lětach je NDRski rozhłós poskitki regionalnych sćelakow přestrukturował a zesylnił, wužiwajo žołmy Radija NDR II. W tutym zwisku je so tež regionalny studijo w Budyšinje wutwarił. Hižo krótko do politiskeho přewróta, mjenujcy 2. oktobra 1989 witaše z Budyšin Zala Bušic na prěnje rańše serbske rozhłosowe wusyłanja. Wot toho časa skići Serbski rozhłós na swojich žołmach wšědnje pisany program z hudźbu, informacijemi, rozprawami, literarnymi a wědomostnymi přinoškami, stawizniskimi ekskursijemi atd., kotryž měri so na Serbow wšitkich starobnych skupin, wot pěstowarnje hač do wuměnkarskeje staroby. Někak w samsnym času zawjedźechu so w serbskich wusyłanjach prawidłowne specifiske poskitki za jednotliwe připosłucharske skupiny, kaž „postrow za dźěći“ a „nabožne słowo k dnjej“, dokelž wuwiwaše so w přiběracej měrje tež mjez Serbami separacija hudźbnych słodow a zwučenosćow recipowanja medijow. Hižo wot spočatka 90-tych lět bě kóždu srjedu rano 6:45 - 7:00 hodź. tohorunja krótke młodźinske wusyłanje. Dokelž pak njewotpowědowachu mjez druhim hudźbne wočakowanja młodostnych profilej zwučeneho rańšeho wusyłanja, zrodźi so prawje bórze ideja samostatneho młodźinskeho wusyłanja. W tutym zwisku dyrbi so wosebje tehdyši nawoda Budyskeho studija, Helmut Rychtar, mjenować. Wón njebě jenož awtor koncepta „rańšeho“ Serbskeho rozhłosa – kotryž je w swojej zakładnej strukturje hač do dźensnišeho skutkowny –, ale tež iniciator noweho młodźinskeho poskitka. Wot 8. do 10. oktobra 1998 wotměchu so w Budyskim hotelu „Residence“ na Wjelećinskej „Mjezynarodne medijowe dny europskich ludowych skupin“, organizowane wot Załožby za serbski lud. Na zetkanju je so tež tehdyši intendant MDR, prof. Udo Reiter, wobdźělił. Situaciju wužijo je na iniciatiwu Helmuta Rychtarja Danko Handrik při wječornym bifetu z intendantom prof. Reiterom rěčał a jemu přednjesł, zo trjeba serbska młodźina swójski rozhłosowy format. Helmut Rychtar je na to list z wotpowědnej próstwu sformulował a sej tež podpěru wot tehdomnišeho předsydy towarstwa Pawk z.t., Jana Budarja, zaručił. Wotmołwa prof. Reitera bě slubjenje, zo dóstanu Serbja młodźinske wusyłanje. Někak poł lěta pozdźišo, mjenujcy dokładnje 12. apryla 1999 bě skónčnje tak daloko: RADIJO SATKULA dźěše prěni raz on air.

Kuratorij Myta Ćišinskeho je so z wjacorych přičin rozsudźił, spožčić lětsa Spěchowanske myto k Mytu Ćišinskeho teamej moderatorow/moderatorkow, redaktorow/redaktorkow a technikarjow/technikarkow młodźinskeho RADIJA SATKULA. RADIJO SATKULA bě w zańdźenych 20 lětach wažna stacija za mnohich na žurnalizmje, wuměłstwje a technice zajimowanych Serbow. Dotal je hižo nimale 100 młodych ludźi w SATKULI w hornim poschodźe pod třěchu Serbskeho domu w Budyšinje dźěłało. Někotři z nich su z nazhonjenjow pola radija samo swoje powołanje sčinili. Bjez naroka na dospołnosć chcu na tutym městnje někotrych protagonistow SATKULE w zańdźenymaj lětdźesatkomaj mjenować. Běchu resp. su to mj. dr. Danko Handrik, Roman Nuk, Andreja Chěžcyna, Matej Dźisławk, Jakub Wowčer, Beno Šołta, Betina Wenderothowa, Gloria Žurec, Stefan Šmit, Katka Pöpelec, Matej Cyž a dalši. Tež zastupowaca intendantka NSLDź, Madleńka Šołćic, šefredaktor Serbskich Nowin, Janek Wowčer, kaž tež tón abo tamny aktiwny wučer na serbskich šulach su w SATKULI skutkowali a sej wažne medialne zamóžnosće za swójski powołanski přichod přiswojili. RADIJO SATKULA skrući přez prezentaciju „młodych“ temow w serbskej rěči – paralelnje tež na facebooku a na instagramje – narodne sebjewědomje młodeje serbskeje generacije. Přez zapřijeće atraktiwnych a publikum wabjacych live-akcijow do programa nasta mnoho přewšo žiwych a putacych wusyłanjow. Na přikład słuša hižo přez lětdźesatk „Beachvolejbulowa tura“ k wosebje wuspěšnym projektam RADIJA SATKULA. Jako medijowy iniciator a katalysator wusyła SATKULA w běchu sydom tydźenjow z wšelakich městnow live wo serbskim sportowym wubědźowanju, při čimž mjeztym młodźinske kluby abo druhe cyłki zarjadowanja sami organizuja a je samo k małym wjesnym swjedźenjam wuwiwaja. Hišće derje dopominam so na wulki serbski rock-popowy open-air-koncert SATKULE na „Budyskim nalěću“ 2012. Tež na „Budyskej romantice“ bě SATKULA ze swójskim programom wospjet prezentna. A projektaj „Tour de Satkula“ abo „Super Hańža“ matej hižo kult-status.

RADIJO SATKULA wukonja tež wažny kubłanski nadawk, při dobywanju žurnalistiskeho dorosta runje tak, kaž na cyłkownym polu načasneje serbskeje kultury. Prawidłownje spěchuja so serbscy interpreća a hudźbne skupiny z nowymi nahrawanjemi abo prezentacijemi w rozhłosowym programje. Młodym rozhłosownikam/rozhłosownicam podawa so w zwisku z jich medijowym dźěłom rěčne kubłanje, sposrědkuje so žiwa, moderna serbšćina. Nawuknjenje praweho wobchadźenja z profesionelnej techniku a wužiwanja medialnych móžnosćow w trajnym digitalnym wuwiću je dalši dobytk ze skutkowanja w SATKULI. Zhromadnje ze Sakskim wukubłanskim a wupruwowanskim kanalom SAEK poskićuja so z lěta 2017 w formje „Šulerskeje akademije“ kursy k pospytanju a profilowanju zamóžnosćow na polu trimedialneho dźěła. - - - - - - - - - - - - - - - - - Na mnohich městnach serbskeho žiwjenja móžemy płody zaměrneho a mnohostronskeho skutkowanja RADIJA SATKULA dožiwić. Nawjazujo na citat Jurja Brězana „Kaž atlasy tak tež morjo rěčku njeznaje, ale wono by było hinaše morjo, hdy by njepřiwzało tež wodu rěčki Satkule.“ zwěsći nawodnica Budyskeho studija MDR, Bogna Korjeńkowa: „Naš Serbski rozhłós njeby dźensa tajki był, njeby-li prawidłownje młoda žołma naše wusyłanja zesylnjała a swój wid a swoju wědu do wulkeho morja informacijow wo Serbach do medialneho swěta wuliwała.“. Hač na folklornych festiwalach »Łužica«, na schadźowankach, při koncertach abo na wjesnych swjedźenjach, wšudźe dožiwimy dobrych a angažowanych moderatorow/ moderatorkow. Mnozy z nich su sej swoje wosebite rěčne kmanosće, swoje sebjewědomje a jewišćowu prezencu přez dźěło w RADIJU SATKULA přiswojili. Z prawom smě so RADIJU SATKULI wobkrućić, zo so přez jeje wusyłanja a akcije młodźina sebjewědomišo zwaži w zjawnosći serbować, zo so młodźina k swójskim iniciatiwam pozbudźuje, haj, zo bu we wšelakich wsach młodźinske žiwjenje widźomnje wozrodźene. Tež na nadregionalnej runinje su něhdyši Satkularjo/Satkularki swoje slědy zawostajili, hač před abo za kameru pola sćelakow ARD, hač při rozprawach na čerwjenym přestrjencu abo wo podawkach z wukraja.

Nad wuspěšnym rozwićom serbskich rozhłosowych medijow móžemy so wjeselić. Kak pak wupada na polu wizuelnych medijow? Dowolće mi k tomu hišće někotre mysle. Dawno hižo dokładu wědomostne přepytowanja a statistiki razantnu změnu při wužiwanju medialnych poskitkow, wosebje w młodej generaciji. Tež wulki dźěl serbskich młodostnych a dźěći je aktiwny wužiwar smartphonow a tablet-kompjuterow, njezběra sej swoje wšědne informacije wjac z printmedijow abo 'normalneho' telewizora abo rozhłosa, ale z mobilnych elektroniskich žórłow, komunikuje a wuměnja so ze swojimi přećelemi a znatymi ze srědkami digitalnych syćow.

RADIJO SATKULA je tež w tutym wobłuku iniciatiwu přewzało, bjez dołhich běrokratiskich wokopućow. Rozhłosowe přinoški zapletu so běžnje do swójskich instagram- a facebook-stronow, runje tak nawopak temy ze syće do radijoweho programa.

Zwěsćam pak, a to tež jako wuměłc a čłon a předsyda Zwjazka serbskich wuměłcow, zo je poskitk serbskeje wuměłskeje wizuelneje kultury přeco hišće přewšo snadny. Měnju z tym přinoški, kotrež překroča charakter spontaneje abo dokumentowaceje informacije, kaž n.př. wuměłske krótkofilmy, hudźbne clipy, reportaže abo studijowe produkcije z publikumom abo politiskich rozmołwow.

Z mjenje bóle sporadiskich aktiwitow jednotliwcow, zwjazane z wulkej woporniwosću, je hižo nastał tón abo tamny spodobny, informatiwny abo tež fecich wideo-clip. Tež čłonojo “Łužycafilm« tak mjenowaneho Sorbisch-deutsches Filmnetzwerk – serbskeho pomjenowanja njedawa – so ze serbskimi temami filmisce zaběraja. Kooperacija z Choćebuskim filmowym festiwalom je tohorunja wažny element spěchowanja filmowych projektow. Zaměrne wuwiće serbskeje wizuelneje medijoweje sceny po rozhłosowym přikładźe RADIJA SATKULE pak dotal nimamy. Trjebamy čim bóle serbsku YouTube-, Dailymotion-, Vimeo- a instagramowu scenu z filmami 'z widom wot nutřka'. Trjebamy filmowe reportaže, portrety, wuměłske twórby a hudźbne wideja Serbow za Serbow! Měli tež za nowymi pućemy pytać, skutkownosć nastatych filmow w zjawnosći powjetšić. Wubrane online-kanale dyrbjeli k centralnym markam wuwić. Z tym by so koncentrowaniši přistup a jednoriša identifikacija našich filmowych 'wizitkow' w swětodalokej digitalnej syći zaručiła. A: młoda serbska generacija trjeba za tute formy filmoweje sebjerefleksije a marketingowych strategijow systematiski a motiwowacy fachowy přewod! Měnju, zo je nuznje načasu, hišće sylnišo permanentnu změnu recipowanskich zwučenosćow tež serbskich młodostnych a dźěći wobkedźbować a tomu přiměrjene medialne wuměnjenja tworić, kotrež su wusměrjene na skrućenje jich narodneho samozrozumjenja, na zdźerženje našeje maćeršćiny jako jich komunikaciski zakład! Přeju zamołwitym gremijam do přichoda při wotpowědnych strukturnych rozsudach ‘multimedialnu‘ dalokowidźiwosć a zmužitosć.

Naš dźensniši lawreat „Spěchowanskeho myta k Mytu Ćišinskeho 2019“, RADIJO SATKULA MDR – Serbskeho rozhłosa je wažny katalysator při tworjenju a wuwiwanju serbskich rěčnych rumow a při skrućenju narodneje identity. Absolwenća RADIJA SATKULA słušeja hustohdy k wosebje aktiwnym, inspiratiwnym akteram na najwšelakorišich městnach towaršnostneho žiwjenja. Za wšitko to słuša wšitkim Satkularkam a Satkularjam – hač při mikrofonje, při kompjuterach, w redakciskich stwach, hač za kulisami w zarjadniskej abo politiskej zamołwitosći – wšitkim słuša wulki dźak a připóznaće za přewšo wuspěšne 20 lět serbskeho młodźinskeho rozhłosa, zwjazane z próstwu: Činće dale tak!

Pančicy-Kukow, dnja 19. winowca 2019

Jan Bělk, čłon kuratorija Myta Ćišinskeho

posledni raz aktualizowane: 30. winowca 2019, 10:13 hodź.