Što wočakuje nas 2021?

Nowe časy, nowe kwasy. Tak rěka znate serbske přisłowo. Tola što da přinjese nam lěto 2021 nětko scyła dokładne? Hdźe lutujemy, hdźe mamy z wyšimi wudawkami ličić a što budźe lětsa wšitko wažne? – To smy tule za Was zjimali.

Die Zahl 2021 ist mit einer Wunderkerze während einer Langzeitbelichtung vor dem Brandenburger Tor in den Abendhimmel geschrieben
prawa za wobrazy: dpa

______________________________

FINANCY

Geld
prawa za wobrazy: imago images / Panthermedia

Započnjemy z dobrymi powěsćemi na polu financow. Minimalna mzda, němsce Mindestlohn, bu k prěnjemu januarej wot dotalnje 9,35 eurow na 9,50 eurow zwyšena.

Zaso na staw do korony je so wot prěnjeho januara nadhódnotowy dawk, němsce Mehrwersteuer, přiměrił. Potajkim wot lětušeho je tu wšitko zaso po starym, 19 respektiwnje sydom procentow mamy potajkim zaso wotedać.

Tež na polu tak mjenowaneho “Soli"-ja - potajkim solidaritneho přinoška - su změny. Tu profituja wosebje ludźo/zasłužerjo z mjeńšimi a srjedźnymi dochodami – za nich tutón připłatk dospołnje wotpadnje a to wšak je tež 5% dawkow, kiž so tu lutuje. Do hornca “Soli"-ja płaćić smědźa w přichodźe jenož hišće ludźo z wjetšimi a wosebje wysokimi dochodami. Potajkim potrjechi to jenož hišće wšěch z dochodami nad 74 000 eurow lětnje.   

A wostanjemy hnydom při dawkach. Přetož tež za wobsedźerjow awtow su so změny wobzamknyli. Tu stupaja pak jenož wotedawki za awta, kiž – salopnje prajene - wjele sprita žeru. Naprawa ma tak kupcow pohnuwać, so w přichodźe za awta rozsudźić, kiž su zlutniwiše.

Apropos: awta. Štóž je tele dny hižo swój wóz natankował, je so zawěsće njemało stróžił. Přetož z nowym lětom su so tu płaćizny, mjez druhim za diesel a super, zwyšili. To zwisuje z nowym CO2 wotedawkom, přez kotryž njezwyša so jenož płaćizny při tankowanju, ale tež za wolij za tepjenje (němsce Heizöl) mamy z wjetšimi wudawkami ličić.     

______________________________

SWÓJBA

Za wšitke swójby mam tutu powěsć: Dźěćacy pjenjez je so wo 15 eurow zwyšił. Tak wupłaći so za prěnje a druhe dźěćo přeco 219 eurow, za třeće 225 eurow a za kóžde dalše 250 eurow. Zwyšenje tuteje podpěry za staršich so ze stupacymi wudawkami za wšědne zastaranje wopodstatni.

Eine vierköpfige Familie spielt bei Sonnenuntergang am Strand
prawa za wobrazy: imago images / Cavan Images

______________________________

STROWOTNISTWO

Tež na polu strowotnistwa so 2021 někotre wěcy změnja. Najwjetša wšak je zawjedźenje tak mjenowaneje elektroniskeje akty za pacientow. Wona ma komunikaciju mjez lěkarjemi, chorobnymi kasami a pacientami wolóžić. Štóž chce, móže sej swoju elektronisku aktu pola chorobneje kasy wuprosyć a ma na nju potom přez app na smartfonje přistup. Při tym rozsudźa pacienća, kotry lěkar ma přistup na tutu wosebitu aktu a kotre daty so w njej składuja. Na přikład kotre wobrazy z röntgena abo kotre hojenske plany a recepty za medikamenty.

A wostanjemy hnydom při receptach. Přetož wot 1. julija zawjedźe so tak mjenowany e-recept. Štož njewoznamjenja ničo druheho, hač zo lěkar w přichodźe recepty digitalnje wupisa. Tež tute so potom w elektroniskej akće, potajkim na smartfonje składuja, a dóstanješ z nimi w apotekach tež wot lěkarja zapisane medikamenty. Papjerjane recepty pak so lětsa tež hišće wudawaja. Hakle wot klětušeho maja so potom recepty jenož hišće po elektroniskim puću wudawać.

Dale su so tež wolóženja na polu lěkowanja wobzamknyli. Tak móža so nětko hojenske naprawy kaž fyzioterapija, logopedija abo chorobna gymnastika hač do 28 dnjow po tym, zo je lěkar naprawu postajił, započeć. Dotal dyrbjachu pacienća tu terapije w běhu 14 dnjow po wupisanju recepta zahajić.

Ein Arzt hält ein Stethoskop in der Hand
prawa za wobrazy: dpa

______________________________

WOBSWĚTOŠKIT

Ze stron wobswětoškita mam tutu dobru nowostku. Wot 3. julija so mjez druhim předań grata, talerkow a troskow z plasty zakaza. Nimo toho njesmědźa so potom tež hižo žane nopaški abo boksy ze styropora předawać. Z tym reaguje Zwjazk na razantnje stupace wotpadki přez tak mjenowane “to-go-poskitki”, potajkim jědźe a napoje na ruku. W přichodźe měli so potom město gratow a talerkow z plasty materialije wužiwać, kiž su mjenje škódne za přirodu.

Einweg-Kaffeebecher und Plastikschalen stapeln sich an einem Gehweg.
prawa za wobrazy: dpa

______________________________

2021 a SERBJA

A što přinjese lěto 2021 nam Serbam? Dobra powěsć je, zo steji Załožbje za serbski lud lětsa wjace pjenjez k dispoziciji. Tak zwyši so etat wot dotalnje 9,8 milionow na 12,2 milionaj eurow.

Zo sahaja sćěhi koronoweje pandemije tež do noweho lěta, pokazaja změny na polu łužiskich zarjadowanjow a swjedźenjow. Přetož za lěćo planowany mjezynarodny folklorny festiwal Łužica so tež lětsa njewotměje. Přihotowanski wuběrk njewidźi žadyn praktikabelny puć, koncept festiwala z mjezynarodnym wobdźělenjom a z programami na dworach přewjesć móc. Tak zdźěli to hłowny zamołwity Marko Kowar hižo před měsacomaj. Z tym budźe 14. folklorny festiwal hakle w lěće 2023.

A tež najwjetši ludowy swjedźeń kraja, Dźeń Saksow, bu za lětsa wotprajeny. Tež tu reaguja zarjadowarjo na dotalnje njewěstu situaciju dla korony. Dźeń Saksow bě lětsa poprawom w Aue a Bad-Schlemje planowany.

A naposledk hišće tuta nowostka. Tež lětsa planuje Sakska zaso idejowe wubědźowanje, přez kotrež so dobyćerske projekty pjenježnjepodpěraja. Změna pak je, zo so dotalnej wubědźowani "simul plus" a "Čiń sobu" do jednoho wupisanja zjednoćitej. Dohromady sydom milionow eurow je za to lětsa zaplanowane. Hač so tu tež zaso kategorija “žiweje dwurěčnosće”, potajkim za ryzy dwurěčne projekty we Łužicy wupisa, dotalnje hišće jasne njeje.  

Mjezynarodny folklorny festiwal "Łužica 2017"
prawa za wobrazy: Matej Dźisławk/MDR

______________________________

Nadrobniše informacije wo změnach 2021 namakaće tež pola našich němskich kolegow tule.